मानब शरीरसंग पानीको सम्बन्ध -------------------------------'-------- हाम्रो शरीरमा 70 प्रतिशत भाग पानि हुने भएकोले शरीरका लागी पानीको महत्व अत्यन्तै ठुलो रहेको छ । (क) पानी किन पीउने ? ---------------------------- (1) टाउको दुख्न कम हुन्छ । (2) एकाग्रता बढाउंछ । (3) पाचन क्षमतामा बृद्धी गर्छ । (4) छालामा निखार ल्याउंछ । (5) जोर्नी र माशपेसीलाई स्वस्थ राख्छ । (6) शरीरको तापक्रम नियन्त्रण राख्दछ । (7) आन्तरीक अङ्गको सफाई गर्छ । (8) भावनात्मक बिकास गर्छ । (9) तौल नियन्त्रण गर्छ । (10) शरीरको जलतत्वको शुरक्षा गर्छ । (ख) पानी कति पीउने ? ------------------------------ (1) मध्य पहाडी भेगमा बस्नेहरुले 2 देखी अढाई लीटर पीउने । (2) गर्मी स्थानमा बस्नेहरुले सांढे चार लीटर पीउने । (3) अधिक श्रम गर्नेले 5 लीटर पीउने । (ग) पानी कतिबेला पीउने ? कति पीउने ? किन पीउने ---------------------------------------------------------------- (1) बिहान खाली पेटमा- 2 गीलास - आन्तरीक अंगको क्षमतालाई दोब्बर बनाउन सहयोग गर्छ । (2) नुहाए पश्चात - 1 गीलास - रक्तचाप घटाउन सहयोग गर्छ । (3) खाना खानुभन्दा 1 घण्टा अगाडी - 1 गीलास - पाचन क्रिया र पाचन प्रणालीलाई चुस्त दुरुस्त राख्छ (4) सुत्नुभन्दा 1 वा आधा घण्टा अगाडी - 1 गीलास - रातको समयमा हुन सक्ने हट अट्याकको खतराबाट बचाउंछ । त्यसबाहेक दीनभरी एक डेढ घण्टाको अन्तरालमा 1/2 गीलास पानी पीउने । (घ) पानी कसरी पीउने ? -------------------------------- पानी सलसली निल्नु हुंदैन ।घुटु घुटु निल्नुपर्छ वा चुसेर पीउनु पर्दछ । आयुरबेद भन्छ - खानालाई पीउनु, पानीलाई निल्नु । (ङ) पानी पीउन नहुने अवस्था(आयुरवेदिक मान्यता --------------------------------------------------------------- अनुसार) ------------ (1) धेरै थाकेको बेला,श्रम,ब्यायाम, दौड वा मैथुन कार्यको लगतै । (2) अति नै भोक लागेको बेला । (3) शरीरको अवस्थीती असजिलो छ भने वा सुतेको वेलामा । (4) खाना खानु भन्दा अगाडी वा खानापछि तुरुन्तै । (5) तातो चीज खाने बितिकै । (6) सुत्नु अगाडी । (7) फलफूल, धुम्रपान, सुपारी खाएको बेलामा संगै । खाना खाने बितिकै चीसो पानी पीयो भने हट अट्याक हुने सम्भाबना हुन्छ । (च) पानी कम भएमा के हुन्छ ? ------------------------------------- दीनमा 3 लीटर भन्दा कम पानी पीउनेलाई मुत्राशयको क्यान्सर हुन्छ । (छ) पानी तातो की चिसो पीउने ? -------------------------------------------- बढी चीसो पानी या तरल पदार्थ पेटमा पुग्ने बितिकै द्रुत गतिमा बगेर तलतीर जान्छ, जबकी मनतातो या शरीर बराबर तापक्रम भएको पानी पेटमा धेरै बेर रहन्छ । दम, ब्रोङ्काईटीस, कफजन्य रोग, वात रोग, जोर्नी दुख्ने तथा सुन्नीने, मोटोपन,ज्वरो आदी समस्या छ भने तताएर सेलाएको मनतातो पानी लाभदायक हुन्छ । चील्लो, तारेको, बढी भुटेको खाना खानु लगतै मन तातो पानी पीउनाले शरीरलाई रोग मुक्त राख्दछ । श्रोत : - डाक्टर राजु अधिकारीद्वारा लीखीत पुस्तक खाने कसरी, पीउने कसरी ।